Eglwys Sant Caradog

Eglwys Sant Caradog

Yn sicr mae i'r eglwys wych hon o'r 12fed ganrif gyda'r thŷr pedwar llawr yn rhoi golygfeydd rhagorol dros yr afon i Eglwys Caeriw, nifer o nodweddion diddorol yn cynnwys bedyddfaen Normanaidd a dau agoriad lletraws yn y wal. Maent wedi bod yno ers yr Oesoedd Canol er mwyn galluogi pobl i weld yr allor yn ystod yr offeren. Adeiladwyd y groesfa ddeheuol yn ystod y 14eg ganrif neu ar ddechrau'r 15fed ganrif ac yno 'roedd ffigur o farchog wedi'i wneud o garreg. Nid oes unrhyw wybodaeth amdano.

Symudwyd y ffigur yn ddiweddarach a bellach mae bedd Hugh Barlow wedi cymryd ei le. Fe fyddai bonheddwyr Castell Lawrenni yn eistedd yn y gangell; roedd ganddynt eu mynedfa eu hunain a llwybr preifat rhwng yr eglwys ar castell. Ym 1901 cyflwynodd Maude Lort-Phillips gloc i'r eglwys er cof am y Frenhines Fictoria. Roedd hi wedi bod yn gydymaith i'r Frenhines ac ym 1926 cyflwynodd ffenestr hardd o wydr lliw er cof am ei gŵr, y Cyrnol Frederick Lort Phillips.

Fe ellir cael gwybodaeth bellach y tu mewn i'r eglwys. Yn arbennig felly, ewch i weld y plac yn y gangell er cof am Elizabeth Jones sy'n cynnwys nodwedd anghyffredin - penglog ac esgyrn croes. Mae'r ddau blac yn y porth, er cof am Elizabeth Jones ac Elizabeth Griffiths yn destun dirgelwch gan na wyddys pwy oedd y merched hyn a pham y gosodwydd y placiau anarferol hyn er cof amdanynt.